Kể chuyện thương hiệu đang trở thành một xu hướng rất được ưa chuộng, nhưng càng phổ biến thì càng dễ rơi vào sáo rỗng. Không khó để bắt gặp những thương hiệu nói về hành trình, đam mê, sứ mệnh, giá trị hay khát vọng bằng những câu chữ nghe qua rất tròn trịa. Nhưng càng nghe nhiều, khách hàng lại càng khó cảm. Vấn đề không nằm ở việc câu chuyện được viết chưa mượt, mà ở chỗ nó thiếu chiều sâu, thiếu cá tính và thiếu sự thật đủ để thuyết phục người đọc.
Một câu chuyện thương hiệu có thể làm người ta chú ý trong vài giây, nhưng để ở lại trong cảm nhận lâu hơn, nó phải vượt qua được cảm giác “na ná như ai cũng nói”. Nếu không, storytelling chỉ là lớp sơn cảm xúc phủ lên một thương hiệu còn mơ hồ bên trong. Đó cũng là lý do rất nhiều doanh nghiệp đầu tư viết profile, bài giới thiệu, video thương hiệu hay nội dung social rất chỉn chu, nhưng khách hàng đọc xong vẫn không biết thương hiệu này thực sự khác gì và đáng tin ở đâu.
Sai lầm phổ biến nhất là nghĩ rằng brand storytelling chỉ là chuyện viết đẹp hơn, cảm xúc hơn hoặc nhân văn hơn. Thực tế, kể chuyện thương hiệu không bắt đầu từ câu chữ. Nó bắt đầu từ việc thương hiệu có điều gì đáng kể, có bản sắc đủ rõ để kể, và có trải nghiệm đủ thật để khách hàng tin.
Một câu chuyện thương hiệu chỉ thuyết phục khi có chiến lược thương hiệu hết sức rõ ràng, đồng thời nó giúp khách hàng hiểu sâu hơn về bản chất thương hiệu, chứ không chỉ làm thương hiệu nghe có vẻ hấp dẫn hơn. Nói cách khác, storytelling không phải kỹ thuật tô điểm cho phần vỏ, mà là cách diễn giải phần lõi của thương hiệu bằng ngôn ngữ gần với con người.
Một thương hiệu nếu chưa làm rõ mình là ai, tin vào điều gì, khác biệt ở đâu và muốn được nhớ ra sao, thì rất khó có một câu chuyện đủ sức nặng. Khi đó, nội dung thường chỉ mượn những mô-típ quen thuộc như hành trình khởi nghiệp, khát vọng vươn lên, đặt khách hàng làm trung tâm hay mang lại giá trị bền vững. Nghe không sai, nhưng cũng không đủ riêng để ai nhớ.
Muốn tránh sáo rỗng, thương hiệu phải bắt đầu từ Brand DNA. Nếu bộ gen thương hiệu chưa rõ, câu chuyện đưa ra thường chỉ là phần lời, chứ chưa phải phần hồn.
Nhiều thương hiệu kể rất nhiều về mình: mình đã nỗ lực ra sao, mình tâm huyết thế nào, mình tự hào điều gì. Nhưng khách hàng thường không bị thuyết phục chỉ vì thương hiệu tự nói tốt về mình. Họ cần thấy câu chuyện đó liên quan gì đến họ, giải quyết điều gì cho họ, chạm vào cảm xúc nào trong họ.
Nếu câu chuyện chỉ là một bản tự sự nội bộ, nó rất dễ bị cảm nhận là nói cho thương hiệu nghe chứ không phải nói với khách hàng.
Có thương hiệu dùng câu chuyện rất tình cảm trong video, nhưng khi lên website lại khô cứng, lên fanpage lại quá bán hàng, còn brochure thì quá trang trọng. Khi giọng kể thay đổi liên tục, câu chuyện sẽ mất đi sức mạnh nhất quán.
Đây là lúc Brand Voice trở thành yếu tố rất quan trọng. Một câu chuyện đúng chưa đủ, nó còn cần được kể bằng một giọng điệu khiến khách hàng nhận ra đó là “tiếng nói” của thương hiệu này chứ không phải một thương hiệu bất kỳ.
Thương hiệu có thể kể về sự tận tâm, nhưng nếu dịch vụ lại hời hợt, khách hàng sẽ thấy câu chuyện đó trống rỗng. Thương hiệu có thể nói về niềm tin, nhưng nếu các điểm chạm đều thiếu chỉn chu, niềm tin sẽ không hình thành. Khi lời kể không gặp được bằng chứng sống động trong thực tế, storytelling sẽ nhanh chóng trở thành một lớp trang trí thiếu thuyết phục.
Điểm khác lớn nhất không nằm ở việc câu chuyện dài hay ngắn, mà ở việc nó có thật và có trục rõ hay không.
Một câu chuyện mạnh luôn cho thấy thương hiệu này có một bản sắc riêng, một cách nhìn thế giới riêng và một thái độ riêng với điều mình đang làm. Nếu ai đọc xong cũng thấy “thương hiệu nào nói vậy cũng được”, thì đó chưa phải là câu chuyện thương hiệu mạnh.
Khách hàng kết nối với con người trước khi kết nối với tổ chức. Vì vậy, câu chuyện thương hiệu càng có tính người, càng dễ chạm cảm xúc. “Tính người” ở đây không có nghĩa là ủy mị hay quá riêng tư, mà là sự chân thật, có cảm xúc, có lựa chọn, có góc nhìn và có giá trị rõ ràng. Phần này gắn rất mạnh với Brand Personality - tức tính cách thương hiệu được thể hiện ra bên ngoài.
Những câu chuyện khiến người ta tin thường không hoàn hảo từ đầu. Chúng có lý do tồn tại, có nỗi đau thị trường cần được giải quyết, có vấn đề khách hàng cần được thấu hiểu hoặc có một hành trình vượt qua giới hạn nào đó. Chính phần “thật” này làm câu chuyện có sức sống.
Một câu chuyện thương hiệu tốt không chỉ để khách hàng nghe cho cảm động. Nó còn phải khiến khách hàng hiểu rằng thương hiệu này đang cam kết điều gì với họ. Điều đó liên hệ trực tiếp đến Brand Promise.
Một câu chuyện càng đẹp càng cần có chứng cứ, có niềm tin thương hiệu. Đó có thể là trải nghiệm thực tế, kết quả thật, cách thương hiệu hành xử nhất quán, hoặc những tín hiệu đáng tin từ thị trường. Không có phần này, storytelling rất dễ bị xem là “viết cho hay”.
Nếu thương hiệu chưa xác định được đâu là giá trị cốt lõi của mình, đâu là khác biệt thật và đâu là lý do tồn tại đáng kể, thì chưa nên vội kể một câu chuyện thật lớn. Brand storytelling không phải là cuộc thi xem ai viết truyền cảm hơn. Nó là quá trình chắt lọc điều thật nhất của thương hiệu thành một câu chuyện đủ rõ để khách hàng hiểu và đủ gần để khách hàng cảm.
Một thương hiệu có thể có rất nhiều thứ muốn nói: lịch sử, đội ngũ, khát vọng, quy mô, văn hóa, chất lượng, công nghệ, khách hàng, kết quả. Nhưng một câu chuyện tốt không ôm tất cả. Nó cần có một trục chính. Đó có thể là hành trình giải quyết một vấn đề, niềm tin mà thương hiệu theo đuổi, hoặc cách thương hiệu chọn làm điều gì đó khác với số đông. Khi có một trục rõ, câu chuyện sẽ bớt lan man và bớt cảm giác “thêm vào cho đủ ý”.
Một lỗi khiến storytelling thương hiệu nhanh bị sáo là dùng quá nhiều câu chữ chung chung như “mang đến giá trị”, “đồng hành cùng khách hàng”, “không ngừng đổi mới”, “khát vọng vươn xa”. Những cụm này không sai, nhưng nếu không có ngữ cảnh cụ thể, chúng sẽ khó tạo cảm xúc thật. Kể chuyện thương hiệu thuyết phục hơn khi thương hiệu biết nói cụ thể hơn, gần với trải nghiệm thật hơn, ít khẩu hiệu hơn và nhiều hình dung sống động hơn.
Câu chuyện thương hiệu sẽ không thể sống lâu nếu nó chỉ nằm trong một bài giới thiệu. Nó cần xuất hiện đồng bộ trong cách viết, cách thiết kế, cách thương hiệu nói chuyện trên social, cách đội sales trình bày, cách email được gửi đi và cả cách doanh nghiệp phản hồi với khách hàng. Khi đó, storytelling mới trở thành một phần của hệ thống thương hiệu chứ không chỉ là nội dung một lần.
Một câu chuyện thương hiệu không thể mạnh nếu nó đi ngược với định vị. Thương hiệu muốn được nhìn nhận là chuyên sâu, nhưng kể chuyện quá cảm tính thì lệch. Thương hiệu muốn gần gũi, nhưng kể chuyện quá xa cách thì hụt. Vì vậy, storytelling chỉ mạnh khi nó thống nhất với định vị thương hiệu đã chọn.
Một là, khách hàng đọc xong nhưng không thể nhắc lại thương hiệu này khác ở đâu. Hai là, câu chuyện nghe có vẻ cảm xúc nhưng không tạo thêm niềm tin. Ba là, thương hiệu thay đổi giọng kể quá nhiều giữa các kênh. Bốn là, nội dung kể chuyện rất đẹp nhưng trải nghiệm thật lại không tương xứng. Năm là, câu chuyện có thể gắn cho bất kỳ thương hiệu nào khác mà vẫn không thấy sai.
Khi xuất hiện những dấu hiệu này, vấn đề thường không nằm ở kỹ năng viết, mà nằm ở việc thương hiệu cần quay lại làm rõ phần lõi trước khi viết tiếp.
Storytelling thương hiệu sẽ thuyết phục hơn rất nhiều khi không chỉ có câu chữ hay mà còn có những tín hiệu xác thực để khách hàng tin. Bài Social Proof là gì? sẽ giúp làm rõ vì sao bằng chứng xã hội chính là lớp chống lưng rất mạnh cho mọi câu chuyện thương hiệu.
Tại Gu Vietnam, kể chuyện thương hiệu không được xem là phần “trang trí cảm xúc” cho truyền thông. Đó là một phần của chiến lược thương hiệu. Một câu chuyện chỉ thật sự có giá trị khi nó xuất phát từ bản sắc rõ ràng, được kể bằng giọng nhất quán, gắn với lời hứa rõ và được chứng minh bằng trải nghiệm đủ đáng tin.
Bởi vậy, trước khi kể một câu chuyện thương hiệu hay, điều doanh nghiệp cần làm không phải là tìm câu chữ đẹp hơn. Điều cần làm là hiểu thương hiệu của mình sâu hơn. Khi bản sắc đủ rõ, câu chuyện sẽ bớt sáo. Khi giá trị đủ thật, câu chuyện sẽ bớt gượng. Và khi toàn bộ hệ thống cùng hỗ trợ cho một cách kể thống nhất, thương hiệu sẽ không chỉ được nghe thấy mà còn được tin hơn. Đó được gọi là chiến lược thương hiệu.
Kể chuyện thương hiệu không khó. Điều khó là kể sao cho không sáo rỗng mà vẫn thuyết phục. Muốn làm được điều đó, thương hiệu phải bắt đầu từ phần lõi thật, chọn đúng trục cảm xúc, kể bằng một giọng đủ rõ và để câu chuyện được chống lưng bởi trải nghiệm thật. Khi ấy, storytelling không còn là vài đoạn nội dung hay ho để đăng lên cho đẹp, mà trở thành một phần giúp thương hiệu được nhớ, được tin và được chọn.
ThyARA
Một thương hiệu muốn tái cấu trúc hình ảnh không thể chỉ thay đổi lớp vỏ bên ngoài. Điều quan trọng hơn là phải kể lại câu chuyện thương hiệu từ phần lõi, bằng một tinh thần rõ ràng hơn và một cách xuất hiện phù hợp hơn với chặng đường mới.
Meksmart
Với thương hiệu công nghệ, storytelling không nên chỉ nói về năng lực theo cách khô cứng. Điều quan trọng là chuyển hóa chuyên môn thành một câu chuyện dễ hiểu, đáng tin và đủ liên quan với khách hàng mục tiêu.
Một dự án truyền thông muốn lan tỏa hiệu quả cần có trục câu chuyện đủ rõ, cảm xúc đủ đúng và tinh thần nhất quán giữa thương hiệu với cách chương trình xuất hiện trên từng điểm chạm.
Ngoài ra, trong quá trình đồng hành cùng khách hàng, Gu Vietnam đã thực hiện rất nhiều dự án, mỗi dự án đều mang những câu chuyện, giá trị thực tiễn sâu sắc, làm cơ sở giúp khách hàng tăng trưởng tốt hơn, hiệu quả hơn.
Kể chuyện thương hiệu là gì?
Kể chuyện thương hiệu là cách thương hiệu diễn giải bản sắc, giá trị và lý do tồn tại của mình bằng một câu chuyện có cảm xúc, có logic và có khả năng tạo kết nối với khách hàng.
Vì sao storytelling thương hiệu dễ bị sáo rỗng?
Vì nhiều thương hiệu kể chuyện bằng những mô-típ quá quen thuộc, thiếu phần lõi thật, thiếu cá tính và thiếu bằng chứng để khách hàng tin.
Làm sao để kể chuyện thương hiệu thuyết phục hơn?
Hãy bắt đầu từ bản sắc thật của thương hiệu, chọn một trục cảm xúc rõ ràng, kể bằng giọng nói nhất quán và để trải nghiệm thật chứng minh cho câu chuyện đó.
Kể chuyện thương hiệu có cần dài không?
Không. Một câu chuyện thương hiệu tốt không cần quá dài, mà cần đủ rõ, đủ thật và đủ liên quan đến điều khách hàng quan tâm.
Storytelling thương hiệu có giúp tăng niềm tin không?
Có. Khi câu chuyện được xây từ giá trị thật và được lặp lại nhất quán qua nhiều điểm chạm, nó giúp thương hiệu tạo cảm giác đáng tin hơn trong tâm trí khách hàng.